Stabilne pH żwacza jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego wykorzystania paszy przez bydło. Ma znaczenie dla aktywności mikroorganizmów żwaczowych, trawienia włókna, pobrania suchej masy, zawartości tłuszczu w mleku oraz ogólnej kondycji zwierząt. Utrzymanie odpowiednich warunków w żwaczu staje się szczególnie trudne w dawkach zawierających dużo pasz treściwych i łatwo fermentującej skrobi.
Jednym z najczęściej stosowanych buforów jest wodorowęglan sodu, nazywany również kwaśnym węglanem sodu lub sodą paszową. Działa stosunkowo szybko, ale jego możliwości nie zawsze wystarczają do utrzymania stabilnych warunków przez cały okres intensywnej fermentacji.
Mg Soda Quatro jest wieloskładnikowym preparatem przeznaczonym do buforowania przedżołądków przeżuwaczy. Według producenta zastosowana w nim technologia pozwala trzykrotnie wydłużyć działanie właściwości buforujących w porównaniu z czystym wodorowęglanem sodu.
Co dokładnie oznacza ta deklaracja? Jak działa Mg Soda Quatro, czym różni się od zwykłej sody paszowej i w jakich stadach warto rozważyć jego stosowanie?
Dlaczego pH żwacza zmienia się w ciągu dnia?
Żwacz można porównać do dużej komory fermentacyjnej zasiedlonej przez bakterie, pierwotniaki i grzyby. Mikroorganizmy te rozkładają składniki paszy i przekształcają je w związki, które zwierzę może później wykorzystać.
Podczas fermentacji węglowodanów powstają lotne kwasy tłuszczowe, przede wszystkim:
- kwas octowy,
- kwas propionowy,
- kwas masłowy.
Stanowią one ważne źródło energii dla bydła. Ich produkcja jest więc procesem naturalnym i pożądanym. Problem pojawia się wtedy, gdy kwasy powstają szybciej, niż mogą zostać zneutralizowane, wchłonięte przez ścianę żwacza lub usunięte wraz z treścią pokarmową.
Po pobraniu dużej ilości łatwo fermentującej paszy pH żwacza spada. Następnie powinno stopniowo wrócić do bezpieczniejszego poziomu. Jeżeli spadki są zbyt głębokie, utrzymują się zbyt długo albo powtarzają się każdego dnia, środowisko żwacza staje się mniej korzystne dla mikroorganizmów odpowiedzialnych za rozkład włókna.
Ryzyko niestabilnego pH wzrasta między innymi wtedy, gdy:
- dawka zawiera dużo łatwo fermentującej skrobi,
- zwiększa się udział pasz treściwych,
- włókno jest zbyt drobno pocięte,
- w TMR-ze brakuje włókna fizycznie efektywnego,
- krowy sortują dawkę,
- pasza jest nierównomiernie wymieszana,
- zwierzęta przez kilka godzin nie mają dostępu do paszy,
- krowy pobierają nieliczne, ale bardzo duże posiłki,
- zmienia się sucha masa kiszonek bez skorygowania dawki,
- do dawki nagle wprowadzono nową paszę,
- podczas upałów zmienia się rytm pobierania TMR-u,
- przy stole paszowym występuje nadmierna konkurencja.
Szerzej mechanizm działania klasycznej sody paszowej oraz przyczyny spadku pH opisujemy w poradniku: kwaśny węglan sodu dla bydła – jak działa bufor żwacza i kiedy warto go stosować?.
Naturalne buforowanie żwacza zaczyna się od przeżuwania
Najważniejszym naturalnym źródłem substancji buforujących jest ślina. Krowa produkuje jej więcej podczas pobierania paszy, żucia i przeżuwania. Zawarte w ślinie wodorowęglany oraz fosforany pomagają neutralizować kwasy powstające w procesie fermentacji.
Dlatego podstawą stabilnego pH pozostaje prawidłowa struktura dawki. Pasza musi pobudzać zwierzę do przeżuwania, ale nie może być jednocześnie tak długa, sucha i łatwa do sortowania, aby krowa wybierała z niej głównie drobne cząstki bogate w skrobię.
Prawidłowo dobrany bufor wspiera fizjologiczne mechanizmy działające w żwaczu. Nie zastąpi jednak:
- odpowiedniej ilości włókna,
- właściwej długości cząstek paszy,
- równomiernego wymieszania TMR-u,
- regularnego podgarniania paszy,
- stałego dostępu do stołu paszowego,
- prawidłowej adaptacji do dawki,
- wystarczającej liczby miejsc żywieniowych,
- dostępu do czystej wody.
Jeżeli podstawowe zasady żywienia nie są zachowane, nawet skuteczny preparat buforujący może jedynie częściowo ograniczyć konsekwencje błędów.
Jak działa wodorowęglan sodu?
Wodorowęglan sodu ma wzór chemiczny NaHCO₃. Określenia „wodorowęglan sodu”, „kwaśny węglan sodu” i „soda paszowa” są często używane zamiennie.
Po dostaniu się do treści żwacza jon wodorowęglanowy może reagować z jonami wodorowymi odpowiadającymi za obniżanie pH. W uproszczeniu reakcję można przedstawić następująco:
HCO₃⁻ + H⁺ → H₂CO₃ → CO₂ + H₂O
W ten sposób soda paszowa zwiększa pojemność buforową treści żwacza i pomaga ograniczać gwałtowne spadki pH. Nie zatrzymuje fermentacji i nie usuwa przyczyny powstawania kwasów. Zwiększa jednak zdolność środowiska żwacza do ich neutralizowania.
Czysty wodorowęglan sodu działa szybko. Jest to korzystne wtedy, gdy po pobraniu dawki gwałtownie zwiększa się produkcja kwasów. Szybkość reakcji oznacza jednak, że działanie klasycznej sody koncentruje się głównie w określonym okresie po jej spożyciu.
Jeżeli krowa pobiera dawkę nierównomiernie albo przez znaczną część doby pozostaje narażona na duże wahania fermentacji, istotny staje się nie tylko początek działania buforu, ale również czas utrzymywania jego właściwości.
Czym jest Mg Soda Quatro?
Mg Soda Quatro jest mieszanką paszową uzupełniającą przeznaczoną dla przeżuwaczy. Może być stosowana w żywieniu:
- krów mlecznych,
- bydła opasowego,
- owiec,
- kóz.
Formuła produktu łączy kwaśny węglan sodu z tlenkiem magnezu zawieszonymi na klinoptylolicie. Zgodnie z informacjami producenta preparat zawiera około:
- 17% sodu,
- 7% magnezu,
- 98% suchej masy,
- 98% popiołu surowego.
Produkt nie dostarcza energii ani białka. Jest mineralnym dodatkiem, którego zadaniem jest wspieranie warunków panujących w przedżołądkach.
Producent wskazuje cztery podstawowe obszary działania preparatu:
- stabilizowanie pH,
- regulowanie poziomu azotu w żwaczu,
- wspieranie strawności dawki,
- ograniczanie ryzyka zaburzeń związanych z nadmiernym zakwaszeniem lub alkalizacją treści żwacza.
Jaką funkcję pełnią składniki Mg Soda Quatro?
Wodorowęglan sodu
Wodorowęglan sodu jest składnikiem szybko reagującym na wzrost kwasowości treści żwacza. Zwiększa pojemność buforową dawki i pomaga ograniczać gwałtowne obniżanie pH po pobraniu łatwo fermentującej paszy.
Dostarcza również sodu, dlatego jego ilość trzeba uwzględniać w całkowitym bilansie mineralnym.
Tlenek magnezu
Tlenek magnezu jest źródłem magnezu, a jednocześnie wykazuje właściwości alkalizujące. W mieszankach dla krów mlecznych często łączy się go z wodorowęglanem sodu, ponieważ oba składniki uzupełniają się pod względem sposobu oddziaływania na środowisko żwacza.
Magnez jest potrzebny między innymi do prawidłowej pracy mięśni, układu nerwowego i wielu przemian enzymatycznych. Nie oznacza to jednak, że obecność Mg Soda Quatro automatycznie pokrywa całe zapotrzebowanie zwierzęcia na ten pierwiastek. Należy uwzględnić magnez pochodzący ze wszystkich pasz, mieszanek mineralnych i pozostałych dodatków.
Więcej informacji o znaczeniu tego składnika znajduje się w artykule tlenek magnezu w żywieniu bydła – kiedy warto go stosować?.
Klinoptylolit
Klinoptylolit jest naturalnym minerałem należącym do grupy zeolitów. Ma porowatą strukturę i właściwości adsorpcyjne. W Mg Soda Quatro pełni funkcję mineralnego nośnika, na którym umieszczono pozostałe składniki formuły.
Według producenta zastosowana technologia wpływa również na regulację nadmiaru azotu w przedżołądkach. Może to mieć znaczenie w dawkach zawierających dużo białka szybko rozkładanego w żwaczu, na przykład przy znacznym udziale śruty rzepakowej.
Preparat nie zastępuje jednak prawidłowego bilansowania:
- białka ogólnego,
- białka rozkładanego w żwaczu,
- białka nierozkładanego w żwaczu,
- energii dostępnej dla mikroorganizmów,
- mocznika w dawce,
- poziomu mocznika w mleku.
Jeżeli w stadzie występuje podwyższony mocznik w mleku albo podejrzenie nadmiernego dopływu azotu do żwacza, konieczna jest analiza całej dawki.
Co oznacza trzykrotnie dłuższe działanie buforujące?
Według producenta technologia wykorzystana w Mg Soda Quatro pozwala trzykrotnie wydłużyć czas działania właściwości buforujących w porównaniu z czystym wodorowęglanem sodu.
Deklarację tę należy interpretować dokładnie. Dotyczy ona czasu działania właściwości buforujących, a nie trzykrotnie większej siły preparatu.
Nie oznacza to automatycznie:
- trzykrotnie większej zdolności neutralizowania kwasów,
- trzykrotnie wyższego pH żwacza,
- trzykrotnie mniejszego ryzyka kwasicy,
- trzykrotnego wzrostu wydajności mlecznej,
- trzykrotnie większej zawartości tłuszczu w mleku,
- możliwości zmniejszenia dawki do jednej trzeciej,
- gwarantowanego utrzymania prawidłowego pH przez określoną liczbę godzin.
Na publicznie dostępnej karcie produktu nie podano protokołu badania, dokładnych warunków porównania ani czasu działania wyrażonego w godzinach. Informację o trzykrotnym wydłużeniu należy więc przedstawiać jako deklarację producenta odnoszącą się do opracowanej formuły produktu.
Z praktycznego punktu widzenia celem takiego rozwiązania jest rozłożenie działania buforującego na dłuższy okres niż przy zastosowaniu samego szybko reagującego wodorowęglanu sodu. Może mieć to znaczenie w dawkach, w których kwasy powstają intensywnie przez dłuższy czas albo występują powtarzające się wahania pH.
Mg Soda Quatro a czysty wodorowęglan sodu – najważniejsze różnice
| Cecha | Czysty wodorowęglan sodu | Mg Soda Quatro |
| Podstawowy skład | NaHCO₃ | Wodorowęglan sodu, tlenek magnezu i klinoptylolit |
| Główne zadanie | Zwiększenie pojemności buforowej | Wieloskładnikowe wsparcie stabilizacji pH |
| Początek działania | Szybki | Obejmuje działanie wodorowęglanu sodu |
| Czas działania | Typowy dla czystej sody | Według producenta trzykrotnie wydłużony |
| Źródło sodu | Tak | Tak |
| Źródło magnezu | Nie | Tak, około 7% magnezu |
| Nośnik mineralny | Brak | Klinoptylolit |
| Regulacja azotu | Nie jest głównym zastosowaniem | Producent wskazuje wpływ na nadmiar azotu w przedżołądkach |
| Dobór dawki | Według dawki i etykiety produktu | Według etykiety Mg Soda Quatro i bilansu całej dawki |
Nie ma jednego buforu odpowiedniego dla każdego gospodarstwa. Czysty wodorowęglan sodu może być wystarczającym rozwiązaniem w prawidłowo zbilansowanej dawce, gdy potrzebne jest szybkie zwiększenie jej pojemności buforowej.
Mg Soda Quatro może być rozważana wtedy, gdy oprócz wodorowęglanu sodu pożądane jest źródło magnezu, mineralny nośnik oraz deklarowane przez producenta wydłużenie działania.
Kiedy warto rozważyć Mg Soda Quatro?
Przy dużym udziale pasz treściwych
Im więcej łatwo fermentującej skrobi znajduje się w dawce, tym większa może być dobowa produkcja kwasów. Dotyczy to zarówno krów wysokowydajnych, jak i intensywnie żywionego bydła opasowego.
Znaczenie ma nie tylko całkowita zawartość skrobi, ale również szybkość jej rozkładu. Kiszonka z kukurydzy zmienia swoją strawność podczas przechowywania, dlatego ta sama receptura TMR-u nie zawsze wywołuje identyczną fermentację przez cały rok.
W pierwszym okresie laktacji
Na początku laktacji zapotrzebowanie energetyczne szybko rośnie, a pobranie suchej masy nie zawsze nadąża za produkcją mleka. W dawkach zwiększa się wtedy koncentrację energii, co może oznaczać większy udział pasz treściwych i skrobi.
Bufor może wspierać stabilność środowiska żwacza, ale musi być częścią całego programu żywienia krów świeżo wycielonych.
Przy zmiennym pobieraniu paszy
Jeżeli zwierzęta przez dłuższy czas nie mają dostępu do świeżej paszy, mogą później zjadać duży posiłek w krótkim czasie. Prowadzi to do gwałtownej fermentacji i większego spadku pH.
Przyczyną mogą być:
- zbyt rzadkie zadawanie paszy,
- niedostateczne podgarnianie TMR-u,
- brak paszy na stole przed kolejnym zadaniem,
- tłok przy stole paszowym,
- przemieszczanie krów między grupami,
- stres cieplny,
- nieregularna praca wozu paszowego.
Wydłużone działanie buforujące może być w takich warunkach przydatne, ale w pierwszej kolejności trzeba poprawić organizację żywienia.
Przy sortowaniu TMR-u
Krowy mogą wybierać drobne cząstki zawierające większą ilość pasz treściwych, pozostawiając dłuższe włókno. Wtedy rzeczywiście pobrana dawka różni się od receptury przygotowanej przez żywieniowca.
Bufor nie rozwiązuje problemu sortowania. Trzeba równolegle sprawdzić:
- strukturę TMR-u,
- wilgotność mieszanki,
- kolejność załadunku komponentów,
- czas mieszania,
- stan noży w wozie paszowym,
- stopień rozdrobnienia kiszonek,
- różnice między świeżym TMR-em a niedojadami.
Podczas stresu cieplnego
Wysoka temperatura zmienia zachowanie krów. Zwierzęta mogą pobierać mniej paszy w ciągu dnia, a większe posiłki zjadać wieczorem i nocą. Jednocześnie zmienia się gospodarka wodna i mineralna organizmu.
W tym okresie trzeba kontrolować nie tylko buforowanie, ale również:
- dostęp do czystej i chłodnej wody,
- wydajność poideł,
- wentylację i chłodzenie,
- świeżość TMR-u,
- częstotliwość zadawania paszy,
- zagrzewanie się dawki,
- zawartość sodu, potasu i magnezu.
Przy dawkach z dużym udziałem śruty rzepakowej
Śruta rzepakowa jest często ważnym źródłem białka w systemach żywienia bez GMO. Znaczna część jej białka może ulegać rozkładowi w żwaczu.
Producent Mg Soda Quatro wskazuje wpływ preparatu na regulowanie nadmiaru azotu w przedżołądkach. Nie zwalnia to jednak z bilansowania białka i energii dostępnej dla mikroorganizmów żwaczowych.
Jakie sygnały powinny skłonić do sprawdzenia dawki?
Nie ma jednego objawu, który samodzielnie potwierdza potrzebę stosowania buforu. Na niestabilne warunki w żwaczu może wskazywać połączenie kilku obserwacji:
- zmniejszona aktywność przeżuwania,
- nierówne pobranie paszy w ciągu dnia,
- wyraźne sortowanie TMR-u,
- duża ilość długich cząstek w niedojadach,
- luźny albo pienisty kał,
- znaczne różnice w konsystencji kału w tej samej grupie,
- obecność niestrawionych cząstek paszy,
- spadek zawartości tłuszczu w mleku,
- pogorszenie stosunku tłuszczu do białka,
- zmienne wyniki produkcyjne,
- okresowe ograniczenie apetytu,
- spadek mleczności,
- większa liczba problemów z racicami,
- gorsza kondycja krów pomimo pozornie prawidłowej dawki.
Objawy te nie są swoiste wyłącznie dla kwasicy. Mogą wynikać również z jakości kiszonek, zagrzewania TMR-u, chorób, nadmiaru nienasyconych kwasów tłuszczowych, pasożytów, błędów w bilansie mineralnym albo innych problemów żywieniowych.
Rozpoznanie powinno opierać się na analizie pasz, dawki, zachowania zwierząt, wyników mleka i warunków w gospodarstwie.
Dawkowanie Mg Soda Quatro
Według aktualnych informacji producenta zalecane ilości wynoszą:
- krowy mleczne – 100–300 g na sztukę dziennie,
- bydło opasowe – 100–200 g na sztukę dziennie,
- owce i kozy – 50 g na sztukę dziennie.
Podane wartości obejmują zakres dla różnych zwierząt i systemów żywienia. Nie oznacza to, że każda krowa mleczna powinna automatycznie otrzymywać najwyższą ilość.
Ostateczna dawka powinna uwzględniać:
- pobranie suchej masy,
- wydajność i fazę laktacji,
- zawartość oraz strawność skrobi,
- ilość włókna fizycznie efektywnego,
- udział pasz treściwych,
- zawartość sodu i magnezu w dawce,
- skład mieszanki mineralnej,
- stosowanie innych buforów,
- zawartość składników mineralnych w wodzie,
- aktualne wyniki stada,
- zalecenia znajdujące się na etykiecie produktu.
Mg Soda Quatro nie należy zastępować innym preparatem w proporcji 1:1 bez porównania składu i dawkowania. Nie powinno się również automatycznie łączyć jej z dodatkową sodą paszową lub tlenkiem magnezu bez ponownego przeliczenia dawki.
Jak prawidłowo podawać preparat?
Najbardziej równomierne pobranie można uzyskać przez dokładne wymieszanie produktu z TMR-em lub mieszanką paszową. Preparat powinien być rozprowadzony w całej masie dawki, aby poszczególne zwierzęta nie pobierały przypadkowo bardzo różnych ilości.
W praktyce należy:
- Określić liczbę zwierząt w grupie.
- Ustalić dzienną dawkę na sztukę.
- Pomnożyć ją przez liczbę zwierząt.
- Odmierzyć preparat przy użyciu wagi.
- Dodać go w takim momencie załadunku, aby został dokładnie wymieszany.
- Sprawdzić równomierność TMR-u na początku i końcu stołu paszowego.
- Kontrolować rzeczywiste zużycie produktu.
Nie należy dawkować preparatu wyłącznie „na łopatę” albo „na wiadro”, jeżeli wcześniej nie zważono zawartości używanego naczynia. Różnice w napełnieniu mogą prowadzić do znacznych odchyleń od założonej ilości.
Jeżeli produkt podawany jest w paszy treściwej albo przez stację paszową, trzeba sprawdzić, czy wszystkie zwierzęta rzeczywiście pobierają zaprogramowaną porcję.
Ile produktu zużywa stado?
Dzienne zużycie można obliczyć według wzoru:
Liczba zwierząt × dawka na sztukę w kilogramach = dzienne zużycie produktu
Przykładowe zużycie przy dawce 200 g na sztukę:
| Liczba zwierząt | Zużycie dzienne | Zużycie przez 30 dni |
| 25 | 5 kg | 150 kg |
| 50 | 10 kg | 300 kg |
| 100 | 20 kg | 600 kg |
| 150 | 30 kg | 900 kg |
| 200 | 40 kg | 1200 kg |
Są to wyłącznie przykładowe obliczenia logistyczne. Dawka 200 g nie jest uniwersalnym zaleceniem dla każdego stada.
Do mniejszego zużycia lub rozpoczęcia stosowania w wybranej grupie można wybrać Mg Soda Quatro w worku 25 kg.
W większych gospodarstwach, w których produkt jest regularnie stosowany, praktyczniejszym rozwiązaniem może być Mg Soda Quatro 1000 kg – paleta 40 worków po 25 kg.
Jak obliczyć koszt stosowania?
Koszt produktu trzeba porównywać w przeliczeniu na sztukę i dzień, a nie wyłącznie na kilogram lub opakowanie.
Można zastosować wzór:
Cena 1 kg × dzienna dawka w kilogramach = koszt dzienny na sztukę
Jeżeli kilogram preparatu kosztuje przykładowo 3 zł, koszt przy dawce 200 g wynosi:
3 zł × 0,2 kg = 0,60 zł na sztukę dziennie
Miesięczny koszt dla jednej sztuki wyniósłby około 18 zł, a dla 100 zwierząt około 1800 zł.
Podane kwoty są jedynie przykładem sposobu liczenia. Aktualną cenę należy sprawdzić na karcie produktu, ponieważ może się ona zmieniać.
Ocena opłacalności powinna uwzględniać nie tylko koszt zakupu, ale również:
- zmianę pobrania suchej masy,
- wydajność mleczną,
- zawartość tłuszczu i białka,
- ilość mleka skorygowanego energetycznie,
- wykorzystanie paszy,
- liczbę przypadków zaburzeń metabolicznych,
- stabilność wyników w całej grupie.
Jak sprawdzić, czy Mg Soda Quatro działa?
Przed wprowadzeniem produktu warto zapisać punkt wyjścia. Bez takich danych trudno później oddzielić działanie dodatku od wpływu zmiany paszy, pogody, fazy laktacji lub składu grupy.
Przed rozpoczęciem obserwacji warto zanotować:
- skład dawki,
- wyniki analizy pasz,
- pobranie suchej masy,
- wydajność mleczną,
- zawartość tłuszczu i białka,
- poziom mocznika w mleku,
- liczbę zwierząt w grupie,
- konsystencję kału,
- stopień sortowania TMR-u,
- czas przeżuwania, jeżeli jest mierzony,
- zużycie dotychczasowych buforów,
- temperaturę i warunki środowiskowe.
Po wprowadzeniu produktu należy obserwować te same wskaźniki. Ocenianie preparatu po jednym lub dwóch dniach może prowadzić do błędnych wniosków. Wyniki trzeba interpretować w odniesieniu do zmian w całym stadzie.
Dobrym rozwiązaniem jest ustalenie z doradcą żywieniowym:
- celu zastosowania produktu,
- przewidywanego czasu obserwacji,
- wskaźników podlegających kontroli,
- warunków uznania rozwiązania za skuteczne,
- momentu ponownej korekty dawki.
Najczęstsze błędy podczas stosowania buforów
Traktowanie buforu jako zamiennika włókna
Dodatek mineralny nie pobudza przeżuwania tak jak prawidłowo przygotowane włókno. Jeżeli dawka jest zbyt drobna albo krowy ją sortują, trzeba poprawić strukturę TMR-u.
Nieuwzględnianie wszystkich źródeł sodu i magnezu
Mg Soda Quatro dostarcza oba pierwiastki. W dawce mogą znajdować się także klasyczna soda, sól, tlenek magnezu, mieszanki mineralne i inne dodatki. Wszystkie źródła trzeba policzyć łącznie.
Automatyczne łączenie kilku buforów
Większa liczba produktów nie zawsze oznacza lepszy efekt. Może natomiast prowadzić do nadmiernego dostarczania składników mineralnych, pogorszenia smakowitości lub niepotrzebnego wzrostu kosztów.
Oczekiwanie trzykrotnie większego efektu produkcyjnego
Deklaracja trzykrotnie dłuższego działania dotyczy czasu właściwości buforujących. Nie oznacza trzykrotnego wzrostu mleczności ani innych parametrów produkcyjnych.
Brak ważenia produktu
Dawkowanie objętościowe bez wcześniejszego sprawdzenia masy porcji prowadzi do błędów. Preparat powinien być regularnie ważony.
Nierównomierne wymieszanie
Nawet prawidłowo obliczona ilość nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, jeżeli produkt zostanie rozmieszczony nierównomiernie w TMR-ze.
Brak analizy przyczyny problemu
Luźny kał, spadek tłuszczu w mleku lub mniejsze pobranie paszy nie zawsze wynikają z niestabilnego pH. Konieczna może być analiza paszy, kontrola temperatury TMR-u, przegląd zdrowotny albo sprawdzenie jakości wody.
Stosowanie nieaktualnych zaleceń
Skład produktu, etykieta lub zalecenia producenta mogą ulec zmianie. Wiążące są informacje znajdujące się na opakowaniu aktualnie używanej partii.
Mg Soda Quatro a dawki przed wycieleniem
Szczególnej ostrożności wymagają dawki dla krów zasuszonych przed wycieleniem. W wielu gospodarstwach stosuje się w tym okresie program oparty na ujemnym bilansie kationowo-anionowym, czyli DCAD.
Sód jest kationem i wpływa na wartość DCAD. Mg Soda Quatro zawiera około 17% sodu, dlatego nie powinna być wprowadzana do takiej dawki bez przeliczenia całego bilansu.
Decyzję o zastosowaniu preparatu w grupie przedporodowej trzeba uzgodnić z osobą odpowiedzialną za żywienie stada. Należy uwzględnić:
- zawartość sodu i potasu w paszach,
- poziom chloru i siarki,
- stosowane sole anionowe,
- magnez w całej dawce,
- pH moczu,
- pobranie suchej masy,
- założenia programu profilaktyki hipokalcemii.
Zalecenia przeznaczone dla krów w laktacji nie powinny być automatycznie przenoszone na grupę zasuszoną.
Czy Mg Soda Quatro zapobiega kwasicy?
Preparat może wspierać stabilizację pH i ograniczać jeden z czynników sprzyjających rozwojowi kwasicy żwacza. Nie daje jednak pełnej ochrony, jeżeli dawka jest źle przygotowana lub pobierana nierównomiernie.
Skuteczna profilaktyka obejmuje jednocześnie:
- odpowiednią ilość włókna fizycznie efektywnego,
- kontrolę zawartości i strawności skrobi,
- stopniową adaptację do pasz treściwych,
- równomierne mieszanie TMR-u,
- ograniczanie sortowania,
- regularne zadawanie i podgarnianie paszy,
- prawidłową obsadę przy stole paszowym,
- stały dostęp do wody,
- kontrolę zmian suchej masy kiszonek,
- właściwie dobrany bufor.
W przypadku ostrej kwasicy, wyraźnego pogorszenia stanu zwierzęcia, braku apetytu, odwodnienia, wzdęcia lub innych niepokojących objawów potrzebna jest pomoc lekarza weterynarii. Dodatek paszowy nie zastępuje leczenia.
Przechowywanie Mg Soda Quatro
Preparat należy przechowywać w suchym i zadaszonym miejscu. Opakowanie powinno być chronione przed wilgocią, zanieczyszczeniami i bezpośrednim kontaktem z podłożem.
Zawilgocenie może powodować:
- zbrylanie produktu,
- utrudnione odmierzanie,
- nierównomierne mieszanie,
- zwiększenie różnic między porcjami,
- pogorszenie wygody stosowania.
Worki powinny być zamykane po pobraniu potrzebnej ilości. W przypadku zakupu całej palety trzeba zapewnić suche miejsce składowania oraz zabezpieczyć opakowania przed uszkodzeniem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Mg Soda Quatro i soda paszowa to ten sam produkt?
Nie. Mg Soda Quatro zawiera wodorowęglan sodu, ale jest preparatem wieloskładnikowym. W jego formule znajduje się również tlenek magnezu i klinoptylolit.
Czy kwaśny węglan sodu zakwasza żwacz?
Nie. Nazwa chemiczna „kwaśny węglan sodu” nie oznacza działania zakwaszającego. Substancja ma właściwości buforujące i pomaga neutralizować nadmiar jonów wodorowych.
Czy Mg Soda Quatro działa trzy razy mocniej od zwykłej sody?
Producent deklaruje trzykrotnie dłuższy czas działania właściwości buforujących. Nie jest to równoznaczne z trzykrotnie większą siłą działania.
Czy można zmniejszyć dawkę do jednej trzeciej?
Taki wniosek nie wynika z deklaracji producenta. Produkt należy stosować zgodnie z jego własnym zalecanym dawkowaniem.
Czy preparat zwiększa zawartość tłuszczu w mleku?
Może wspierać stabilne warunki trawienia włókna, jeśli spadek tłuszczu wiąże się z niestabilnym pH żwacza. Nie pomoże jednak w każdej przyczynie depresji tłuszczu mlecznego.
Czy Mg Soda Quatro można podawać opasom?
Tak. Producent przewiduje stosowanie produktu u bydła opasowego w ilości 100–200 g na sztukę dziennie. Dawka musi być dopasowana do całego programu żywienia.
Czy produkt można stosować u owiec i kóz?
Tak. Według producenta zalecana ilość wynosi 50 g na sztukę dziennie. Należy sprawdzić aktualną etykietę zakupionego produktu.
Czy Mg Soda Quatro można łączyć z czystą sodą?
Połączenie jest możliwe wyłącznie po przeliczeniu dawki. Oba produkty dostarczają wodorowęglanu sodu, dlatego ich automatyczne łączenie może niepotrzebnie zwiększyć ilość sodu i koszt żywienia.
Czy preparat zastępuje osobne źródło magnezu?
Nie zawsze. Mg Soda Quatro zawiera około 7% magnezu, ale pokrycie zapotrzebowania zależy od zastosowanej dawki i ilości magnezu pochodzącego z pozostałych komponentów.
Przykładowo 200 g produktu zawierającego 7% magnezu dostarcza około 14 g magnezu. To obliczenie nie przesądza jeszcze o jego przyswajalności ani o pokryciu całego zapotrzebowania zwierzęcia.
Czy preparat można stosować przez cały rok?
W części stad bufor jest stałym składnikiem dawki, a w innych wprowadza się go w określonych grupach lub okresach zwiększonego ryzyka. Decyzja powinna wynikać ze składu dawki i obserwacji stada.
Po jakim czasie można ocenić efekty?
Zmiana właściwości buforowych dawki rozpoczyna się po pobraniu produktu, ale ocena wyników produkcyjnych wymaga dłuższej obserwacji. Trzeba jednocześnie uwzględnić zmiany pasz, pogody, grupowania krów i fazy laktacji.
Czy Mg Soda Quatro leczy kwasicę?
Nie jest produktem leczniczym. Stanowi mieszankę paszową wspierającą buforowanie przedżołądków. Podejrzenie ostrej kwasicy lub wyraźne objawy chorobowe wymagają kontaktu z lekarzem weterynarii.
Podsumowanie
Mg Soda Quatro łączy wodorowęglan sodu, tlenek magnezu i klinoptylolit. Wodorowęglan pomaga szybko zwiększyć pojemność buforową treści żwacza, tlenek magnezu dostarcza magnezu i wykazuje właściwości alkalizujące, a klinoptylolit pełni funkcję mineralnego nośnika o właściwościach adsorpcyjnych.
Najważniejszą cechą odróżniającą produkt od czystej sody paszowej jest deklarowane przez producenta trzykrotne wydłużenie czasu działania właściwości buforujących. Informacja ta odnosi się do czasu działania, a nie do trzykrotnie większej dawki, siły neutralizacji czy wzrostu produkcji mleka.
Preparat może być rozważany szczególnie w intensywnych dawkach, przy dużym udziale łatwo fermentującej skrobi, w pierwszym okresie laktacji, podczas stresu cieplnego oraz w żywieniu bydła opasowego. Jego stosowanie powinno być połączone z kontrolą struktury TMR-u, pobrania paszy, zawartości włókna, bilansu sodu i magnezu oraz udziału innych buforów.
Najlepszych efektów można oczekiwać wtedy, gdy produkt uzupełnia prawidłowo ułożoną i równomiernie pobieraną dawkę. Nie powinien służyć do maskowania braku włókna, sortowania TMR-u, długich przerw w dostępie do paszy ani innych błędów organizacyjnych.